Mantar enfeksiyonları baş saçlı deri, gövde, kasıklar, ayaklar, tırnaklar gibi vücudun farklı bölgelerinde gelişebilir, her bir bölgede de farklı belirtiler verebilir.

Baş Saçlı Derisinin Mantar Enfeksiyonu

Çoğunlukla hijyen koşulları ve ekonomik durumları kötü olan kalabalık ailelerin çocuklarında rastlanır. Erkek çocukların saçlarının kısa olması nedeniyle mantarlar saçlı deriye daha kolay ulaşabildiklerinden, erkek çocuklarda kızlara oranla 5-10 kat daha sık gözlenir. Özellikle 3-8 yaş grubu çocuklarda daha sıktır. Erişkinlerde derinin yağ salgısının özellikleri nedeniyle saçlı derinin mantar enfeksiyonu pek görülmez.

Mantarın yerleştiği bölgede saçlar dökülmüştür veya kırıktır, kepeklenme vardır. Bu bölgeler yuvarlaktır, çoğu kez birden fazla sayıdadır. Derin enfeksiyonda deriden kabarık, ağrılı, pis kokulu, akıntılı plaklar gelişir.

Sakal Bölgesinin Mantar Enfeksiyonu

Sakal ve bıyık bölgesindeki mantar enfeksiyonu çoğunlukla hayvanlarla uğraşanlarda görülürse de, berber fırçaları ile de bulaşabilir. Deriden kabarık, üzerinde sivilceler olan plaklar vardır, kıllar kırılmış veya dökülmüştür.

Ayakların Mantar Enfeksiyonu

Yetişkin erkeklerde daha sıktır. Islak kalan veya aşırı terleyen ayaklarda daha sık gelişir.

Klinikte 3 farklı görünümde karşımıza çıkar:

1.    Parmak aralarından başlayan tip parmak altlarına ve ayak tabanının ön kısmına yayılır. Çoğunlukla ayakkabı basıncı ve ıslaklığın fazla olduğu dördüncü aralıkta başlar. Bu bölgelerde kepeklenme, aşırı nemlilik hali, yarılmalar görülür. Kaşıntı ve kötü koku vardır. Tedavi edilmezse aylarca hatta yıllarca sürebilir. Üzerine bakterilerin eklenmesi ile bacaklarda erizipel (yılancık) veya lenfanjit (damarların iltihabı) gelişebilir.

2.    İçi su dolu kabarcıkların görüldüğü tipte ayak tabanının iç yanı ve topukta küçük kabarcıklar vardır. Kaşıntı çok fazladır.

3.    Kuru tipte ayak tabanı ve yanlarında ince, gümüş beyazı kepekler vardır. Taban kalınlaşmış olabilir.

Kasık Bölgesinin Mantar Enfeksiyonu

Erkeklerde daha sıktır, çok kaşıntılıdır. Şişmanlık, ter, ıslak mayo ile dolaşmak hastalığa zemin hazırlar. Genellikle her iki kasıkta yarımay şeklinde kırmızı veya kahverengi plaklar vardır. Plağın kenarlarında minik kabarcıklar veya ince kepekler olabilir.

Gövde, Kol ve Bacakların Mantar Enfeksiyonu

Her yaşta görülebilir. Önce küçük kırmızı bir kabarcık şeklinde başlar, daha sonra halka haline dönüşür. Kenarları keskindir, sınırlarda kepekler veya minik kabarcıklar olabilir. Sayısı bir veya daha fazla olabilir.

Gövdede yerleşen başka bir mantar enfeksiyonunda, sütlü kahverengi veya sarı renkte lekeler görülür. Lekeler etrafa doğru yavaş yavaş genişler, birbiriyle birleşerek harita gibi şekiller çizer. Bazen bu lekeler beyazımsı olabilir.

Tırnakların Mantar Enfeksiyonu

El veya ayak tırnaklarında olabilir. Her yaşta gözlenebilir. Hastalık çoğu kez tırnağın yanlarından başlar, tüm tırnağa yayılır. Hastalanan tırnak parlaklığını kaybeder. Tebeşir kıvamında, güve yemiş görünümdedir. Rengi çoğu kez sarı veya sarı-yeşil olur. Tırnak çevresindeki deride ağrıyla birlikte kızarıklık ve şişlik gelişebilir.

Mantar Enfeksiyonlarının Tanısı

Mantar olduğu düşünülen bölgeden kazıntı ile örnek alınır, özel bir işlemden geçirilerek mikroskopta incelenir. Saçlı deri veya bıyık tutulduysa kıl da incelenir. Bu inceleme sonucunda mantara ait elemanlar var ya da yok diye bir sonuç verilir. Alınan örnek aynı zamanda özel besiyerine ekilir, 3-4 hafta sonra mantarlar ürer, buna göre de hangi tip mantarın ürediği söylenir.

Mantar Enfeksiyonlarının Tedavisi

Tedavide haricen uygulanan krem ve losyonlar, veya ağızdan alınan tabletler kullanılır.

Baş saçlı deri ve el tırnağının mantar enfeksiyonlarında mutlaka sistemik tedavi uygulanmalıdır. Diğer bölgelerdeki lezyonlar sınırlı ise sadece kremler yeterlidir, yaygın ise ağızdan hap da verilir. Mantar enfeksiyonlarında ideal tedavi süresi ortalama 4 haftadır, bu nedenle verilen tedavi yarım bırakılmamalıdır, aksi taktirde nüksler meydana gelir.

Mantarlar nemli ortamı sevdikleri için, tedavide kuruluk çok önemlidir. Özellikle ayaklar ve kasık bölgesi yıkandıktan sonra çok iyi kurulanmalıdır.

Mantar enfeksiyonu bulaşıcı olduğu için hasta kişinin havlusu, terlikleri, çorapları, kıyafetleri başkaları tarafından kullanılmamalıdır.

Yaygın ve tedaviye dirençli mantar enfeksiyonu olan kişilerde, genel vücut direncini düşüren hastalıklar (örneğin şeker hastalığı) araştırılmalıdır.